Enginar Yetiştiriciliği | Nasıl ve Nerede Yetişir?

Ülkemizde de sıkça yetiştirilen enginar, bileşik çiçekliler familyasında bulunan bir sebzedir. Cynara card unculus L., Cynara syriaca Boiss ve Cynara Sibthorpiana Boiss ve Hedlr olmak üzere üç farklı yabani türü mevcuttur. Enginar nasıl yetiştirilir ve ülkemize hangi tür enginar yetiştirilmektedir gibi sorular enginar yetiştirmek isteyen çiftçilerin merak ettikleri konular arasında yer alır. Enginar yetiştiriciliği nasıl yapılır diye merak edenler cinsler hakkında detaylı bilgi edindikten sonra bu sebzenin üretimine başlayabilirler.  Yabani olan türler Latin Amerika’da, kıyı ve orta Akdeniz’de, Yunanistan’da ve Ege adalarında yetiştirilir. Bugün enginar yetiştiriciliği büyük oranda Akdeniz kıyısında yapılmaktadır.

Enginar Yetiştiriciliği
Enginar Yetiştiriciliği

Enginar, Plantae âleminde bulunur. Kapalı tohumlular olarak adlandırılan Magnoliophyta bölümüne dahildir. Asterales sınıfında bulunan bu sebze Asteraceae familyasından gelir. Cynara cinsinden ve C.svolymus türündendir.

 

Enginar Nasıl Yetiştirilir?

Enginar Yetiştiriciliği Nasıl Yapılır
Enginar Yetiştiriciliği Nasıl Yapılır

Enginar ülkemizde genelde vejetatif yöntemler ile üretilir. Diğer ülkelerde tohum yolu ile üretim de yapılmaktadır. Enginar 9 ayda yetişme süresini tamamlar ve geri kalan 3 ay dinlenmeye çekilir. Uygun hava sıcaklığı koşullarında ekilen enginardan yıl bazında tonlarca hasat yapılması mümkün olur. Enginar nasıl yetiştirilir sorusuna cevap arayanlar edindikleri bilgiler ile uygun maliyetli koşullarda enginar üreticiliğine başlayabilir.

Enginar yetiştiriciliği yüksek verime sahip topraklarda tam olgunluğa erişebilir. Toprak kumunun hafif olduğu alanlarda enginarlar rahat gelişir ve istenilen büyüklüğe ulaşır. Toprak kumu ağır ise enginarlar gelişimini tamamlayamaz ve küçük kalır. Yetiştirme aşamasında gübre kullanmak önemli bir faktördür ve toprak yetişme süresi boyunca belirli dönemlerde mutlaka havalandırılmalıdır. Enginar yetiştiriciliği yapmak isteyen yeni girişimciler enginar yetiştirmek için dikkat edilmesi gereken her koşula titizlik ile uyarak, hasat döneminde oldukça başarılı sonuçlar elde edebilir.

 

Enginar Ekimi ve Dikimi

Enginar, ekildiği yerde bulunan toprakları uzun süreli olarak işgal eder. Bu nedenle plantasyon öncesinde toprağın en az 80 santim derininden itibaren işlenmesi önerilir. Bu işlemin ardından toprak ekim için uygun şartlara kavuşur ve verimli sonuçlar sunar. Enginar ekimi ve dikimi için hangi mevsimin uygun olacağını bilen çiftçiler uygun ekim koşullarında enginar yetiştiriciliği yapmayı başarabilir.

Enginar sebzesi, ılık havaları oldukça sever. Soğuktan ve sıcak havadan hoşlanmaz. -5 derece itibari ile enginar donmaya başlar. Sıcak bölgelerde de su ile serinleyebilir ancak yine de bu koşul enginarı kartlaştırır. Hızlı bir şekilde çiçeklenmeye başlayan enginar sıcak havaya bağlı olarak acır.

Enginar yetiştiriciliği için uygun olan toprak koşulları Akdeniz ikliminde oldukça fazladır. Humus bakımından zengin olan, son derece iyi direne edilen, tınlı özelliğe sahip, derin ve serin halde toprak enginar üretimi için ideal koşullara sahiptir. İlk defa enginar üreticiliği yapacak olan çiftçiler bu şartları taşıyan topraklardan alınacak sonuçlara güvenebilir. Enginar yetiştiriciliği yaparak en başarılı sonuçlara ulaşmak için toprağın pH değerinin mutlaka 6 ila 6,5 arasında olması gerekir. Çiftçiler bu değerdeki topraktan 0 verimli sonuçlar alabilirler.

 

Enginar Türkiye’de ve Dünya’da Nerede Yetişir?

Günümüzde geliştirilen tarım hizmetleri neticesinde enginar birçok farklı bölgede yetiştirilebilmektedir. Enginar Türkiye’de nerede yetiştirilir sorusuna Ege, Akdeniz, Marmara, Karadeniz ve İç Anadolu bölgeleri yanıtı verilebilir. Uygun koşulları sağlayan bu bölgeler topluca ele alındığında ülkemizde enginar üretiminin ne kadar fazla olduğu gerçeği de ortaya çıkar. Türkiye’de enginar;

  • Ege bölgesinde; Aydın, Muğla, İzmir,
  • Marmara bölgesinde; Balıkesir, Bursa, Yalova,
  • İç Anadolu bölgesinde; Konya ve Ankara,
  • Karadeniz bölgesinde; Samsun ve Bolu,
  • Akdeniz bölgesinde; Antalya ve Adana illerinde yetiştirilir.

Enginar dünyada nerede yetiştirilir diye merak edenler için cevap oldukça geniştir. Dünya genelinde enginar;

  • İtalya,
  • Mısır
  • İspanya,
  • Peru,
  • Şili,
  • Arjantin,
  • Cezayir,
  • Çin Halk Cumhuriyeti,
  • Fransa,
  • Amerika Birleşik Devletleri,
  • Fas,
  • Tunus’ta yetiştirilir.

 

Enginar Ne Zaman Ekilir?

Enginar yetiştirmek isteyen çiftçiler bu sebzenin ekim ve hasat zamanına çok dikkat etmelidir. Enginar ne zaman ekilir sorusuna yanıt arayan çiftçiler, ekim öncesinde sulama, gübreleme, ilaçlama ve bakım gibi aşamaları tamamlamalıdır. Bütün bu aşamaların eksiksiz tamamlanması ile ekim süreci de tamamlanmış olur.

Enginar sebzesini toprağa ekmek için en uygun zaman Ağustos ve Eylül aylarıdır. Ekim aşamasında mutlaka bir adet bitki için bir metrekarelik alan ayrılmalıdır.  Üretimde uygun olan tekniği tercih eden çiftçiler, ekim sırasında dikkat edilmesi gereken hususlar hakkında bilgi sahibi olarak hasat zamanına kadar rahat edebilirler.

Enginar ekim işlemini devam eden süreçte enginar dip sürgünü süreci önemlidir. Bu süreçte enginarın dip sürgünleri sonbaharda alınır ve başka alanlara dikilir. Dibi açılan ocaklara ise hayvan gübresi eklenerek boğaz dolumu işlemi gerçekleştirilir.

Okuyunuz: Ananas Yetiştiriciliği Nasıl Yapılır

Enginar Sulama ve Bakım

Enginar, yetişme süreci içerisinde bol miktarda su ister. Ancak diğer meyve ve sebzelerden farklı olarak ekiminin sonbahar dönemine denk gelmesi nedeni ile çiftçiye sulama açısından oldukça fazla avantaj sağlar. Enginar sulama ve bakım aşamasında sadece ekimin ardından bir kez can suyu verildiği takdirde, mevsim şartlarına bağlı olarak enginarı bir daha sulamaya gerek kalmaz. Yaklaşan kış mevsiminde alacağı yağışlar ile bol şekilde suya sahip olur. Çiftçiler mevsim koşullarını takip ederek yağışın düşmediği durumlarda sulama işlemini gerçekleştirmelidir. Kış mevsim şartları düşünüldüğünde de birçok durumda düşen yağış miktarı, enginarın yetişmesi için yeterli olmaktadır.

 

Enginar Dönüm Başına Getirisi

Enginar, son dönemlerde oldukça fazla çiftçinin yöneldiği bir tarım ürünüdür. Uygun koşullara sahip alanlarda son yıllarda yatırım için oldukça iyi bir tercihtir. Maliyet açısından bütçeyi çok zorlamayan koşullarda enginar ekebilen çiftçiler, sezon sonunda aldıkları mutlu hasat rakamları ile gelecek yıl yine enginar yetiştiriciliği için hazırlıklarını tamamlar.

Türkiye’de her geçen yıl enginar tüketiminin arttığı bilinen bir gerçektir. Sağlığa faydası nedeni ile odlukça geniş bir kitleye yayılan enginar, tüketimde meydana gelen artış nedeni ile birçok çiftçiyi de harekete geçirmiştir. Ülke genelinde sebze tüketimini de yoğun olması, enginarın mutlak surette elde kalmayacak bir ürün olduğunu garantiler. Türkiye genelinde bugün enginar yetiştiriciliği yapan çiftçilerin enginar dönüm başına getirisi bir yılda 15.000 – 20.000 TL değişir. Yıl bazında elde edilen enginar miktarı ile yaklaşık 40.000 ton civarındadır.

Türkiye’nin geçmişten günümüze enginar yetiştiriciliği raporları incelendiğinde son yıllarda ciddi bir artış olduğu görülür. 1989 yılında 11 bin ton civarı ile başlayan rakamlar günümüzde 40.000’i aşmış duruma gelmiştir. Durumun böyle olması da çiftçilerin enginar yetiştiriciliği ile tarım alanında en doğru tercihi yapacakları sonucuna ulaşılabilir.

 

Enginar Dip Sürgünü

Dip sürgünü, enginar gibi köklü meyvelerde üretimi artırmak için oldukça iyi bir yöntemdir. Enginar dip sürgünü enginara uyandırma suyunun verilmesinin ardından yaklaşık 2 ay sonra kendini gösterir. Oluşan bu dip sürgünleri sonbahar mevsiminde toplanır ve toprağa ekilebilir özelliğe sahiptir. Bir kez elde edilecek ekim ile elde edilen dip sürgünlerinden aynı anda ikinci bir tarlada yeni ekim gerçekleştirmek ve üretimi ikiye katlamak mümkün olur. Enginar yetiştiriciliği bu nedenle odlukça kârlı tarım faaliyeti arasında yer alır.

Dip sürgünlerinin zamanında toplanması, ekili olan enginarın kökünün de kuvvetlenmesini sağlar ve alınacak verimi artırır. Toplanacak olan dip sürgünleri çok zaman kaybetmeden yeni toprağa ekilir ise ana kök gibi verimli sonuçların alınması mümkün olur. Dip sürgünü ile yapılacak enginar yetiştiriciliğinde de yine ilk can suyu verilmelidir. İlk defa tarım işine girmeyi planlayan genç girişimciler önce bahçe gibi bir yerde tarıma başlayıp ardından geniş bir tarla üzerinde dip sürgünleri ile devamlı üretime geçebilirler. Ekonomik koşullar ile ilk dönemde yapılan yetiştiricilikten yıl bazında birçok kez enginar hasadı gerçekleştirebilirler.

 

Enginar Gübreleme ve Hasadı

Enginar sebzesi topraktan çok fazla faydalanan bir sebzedir. Yetişme aşamasında toprağın nerdeyse bütün gücünü çeker. Bu anlamda en verimli enginarlara sahip olmak ve başarılı bir tarım yapabilmek için toprağı analiz ettirmek ve ardından toprağın ihtiyacına göre gübreleme yapmak gerekir. Yıllık dönemde bitki artığı da toprağa karıştığından bir dekar için 1 ya da 2 tonluk bir yanmış gübre yeterli olur.  Enginar gübrelemesi ve hasadı üzerine gerekli analizlerin yapılmasının ardından çiftçiler ekimini yapacakları enginardan oldukça memnun edici sonuçlar elde edebilir.

Gübre karışımı toprağa ilk sulamanın ardından verilebilir. Enginar yetiştirme süreci boyunca bu gübreleme işleminin aylık olarak tekrarlanması, alınan verimin artması açısından oldukça faydalıdır. Her sulamayı takiben verilecek olan gübreler, toprağı zenginleştirir ve toprakta oluşan açılmaları dengeler.

Enginarın hasada en uygun olduğu zaman Nisan ve Mayıs aylarıdır. Ancak eğer bu dönemlerde gerekli ılık hava şartları oluşmazsa, hasat ısınmaya bağlı olarak Mayıs ayı sonuna kadar ertelenebilir. Türkiye’de enginar hasadı döneminin başlaması ile Mayıs ayı sonunda enginar ürünleri pazarlarda yerini alır. Bu dönem öncesinde pazarlarda görülen enginarlar ilse K.K.T.C ve Lübnan’dan ülkeye giriş yapar. Ülkedeki enginar miktarının artması ile dış ülkelerden alım giderek yavaşlar ve sadece ülke içerisindeki ürünlerin tüketiciler ile buluşturulması mümkün olur. Arz ve talebe bakarak her geçen gün enginar için ihtiyaç olan tüketim miktarı artmaktadır. Geleceğe yönelik uzun vadede oldukça kazançlı işler yapmak isteyen çiftçiler için enginar yetiştiriciliği iyi bir tavsiyedir.

Enginar, yıl içerisinde birden fazla hasat edilebilir olması nedeni ile de çiftçiye oldukça verimli bir hasat seçeneği sunar. Bir kez ekim yapacak olan çiftçiler bir yılın farklı dönemlerinde olgunluğa erişen enginarları birçok kez hasat edebilirler.

 

Enginar Yetiştiriciliği Yapacak Olanlara Tavsiyeler

Enginar yetiştirmek isteyen çiftçiler verilen tavsiyelere uyum sağlayarak hasat döneminde istedikleri hasat rakamlarına ulaşabilirler.

  • Enginar yetiştiriciliği yapacak olanlara tavsiyeler arasında ilk sırada hasat döneminde yapılması gerekenler gelir. Enginar, hasadı sırasında olabildiğince hassas olmak ve sebzeye titiz bir şekilde yaklaşmak önemlidir. Hasat esnasında mutlaka keskin bir alet kullanılmalı ve hasat için baş kısmın yaklaşık 20 santim altı tercih edilmelidir. Bu işlem hasattan alınacak verimi artıracaktır.
  • Enginar yetiştiriciliği için gerekli olacak bir diğer tavsiye enginarın ekimi aşamasıdır. Ekim alanında mutlaka kökün yeterli derecede toprağa salınması için uygun alanın oluşturulması gerekir. Eğer çiftçi çok daha fazla hasar yapabilmek için fide veya tohumları sık dikerse, gerekli verimi alamaz ve ürettiği enginarlar da gelişme açısından son derece zayıf kalır.
  • Her meyve ve sebze yetiştiriciliğinde olduğu gibi enginar yetiştiriciliği alanında da çiftçinin zararlı haşerelere karşı dikkatli olması gerekir. Birçok bitkide yer alan zararlı canlılar ciddi anlamda olumsuz etkilere neden olur. Bu anlamda her aşamayı titizlik ile uygulayan çiftçiler toprağın da gübre oranını olması gerektiği düzeyde tutarsa bu sorundan büyük oranda kurtulabilir.

 

kaynak: https://gilmour.com/growing-artichokes

One thought on “Enginar Yetiştiriciliği | Nasıl ve Nerede Yetişir?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir